Waar begin ik met wijn leren? Zo start je, in zes stappen

Kort antwoord: begin bij het glas dat je toch al wilde gaan drinken. Leer eerst proeven met een vaste volgorde, leer daarna zes druiven en het etiket kennen en kies dan één bron die alles op een rij zet. In die volgorde blijft het ook echt hangen.

Je staat bij het wijnschap. Je pakt een fles, leest het etiket, begrijpt de helft en zet hem weer terug. Dan pak je toch maar weer de fles die je meestal koopt. Op weg naar de kassa denk je hetzelfde als vorige week: wanneer ga ik dit nou eens echt leren?

Nou, dat kan vanavond al. Al ruim veertien jaar geef ik wijnles en de vraag "waar begin ik?" hoor ik het vaakst van mensen die al jaren wijn drinken. Ze hebben een boek gekocht, een paar video's gekeken, ergens een wijnproeverij gedaan. Leuk, alleen bleef er weinig van hangen. Dat ligt bijna altijd aan de volgorde. Hieronder de volgorde die werkt, in zes stappen.

Waarom de volgorde het verschil maakt

Wijn leren bestaat uit drie lagen: proeven, begrijpen en toepassen. Proeven is wat je in je neus en mond merkt. Begrijpen is wat je proeft koppelen aan waar het vandaan komt: de druif, het land, de manier waarop de wijn gemaakt is. Toepassen is zelfverzekerd de fles kiezen, in de winkel of op de kaart.

De meeste beginners starten bij de tweede laag, de theorie. Een lijst druiven, een boek over Bourgogne. Die kennis heeft niets om aan vast te plakken. Start je bij het proeven, dan krijgt elk feit dat je daarna leert meteen een smaak erbij. Zo onthoud je het.

Stap 1: begin bij wat je nu al lekker vindt

Pak de fles die je het vaakst koopt en beantwoord drie vragen. Wat is het smaakprofiel van de wijn? Is hij fris en strak, of rond en zacht? Licht of vol in je mond? Fruitig, of eerder kruidig en houtachtig?

Schrijf de antwoorden op, samen met de naam van de wijn. Dat is je eerste referentiepunt. Alles wat je hierna proeft, vergelijk je hiermee. Vind je een Sauvignon Blanc lekker, dan houd je waarschijnlijk van frisse, strakke wijnen. Dat is bruikbare informatie in de winkel, want dan weet je al welke kant je op moet.

Stap 2: leer proeven met een vaste volgorde

Wijn proeven is iets anders dan wijn drinken. Proeven doe je in vijf stappen: kijken, ruiken, proeven, vergelijken en noteren. Elke keer dezelfde route, zodat je onthoudt wat je proefde en wijnen met elkaar kunt vergelijken.

Hoe die vijf stappen precies werken, met een oefening voor vanavond, lees je in Hoe proef je wijn?. Doe die oefening een week lang bij elk glas dat je toch al drinkt. Na een paar dagen begin je vanzelf met kijken en ruiken.

Stap 3: leer zes druiven kennen

Er bestaan duizenden druivenrassen. Voor het begin heb je er zes nodig, want die kom je in elke supermarkt en op elke wijnkaart tegen.

Wit

• Sauvignon Blanc: fris, citrus, iets groens als gemaaid gras.
• Chardonnay: ronder. Van strak en mineraal tot vol en romig als de wijn op hout heeft gelegen.
• Riesling: fris met veel fruit, soms met een vleugje zoet.

Rood

• Merlot: zacht en rond, rood fruit, weinig tannine. Tannine is dat droge gevoel op je tandvlees, zoals na een kop thee die te lang heeft getrokken.
• Cabernet Sauvignon: stevig, zwarte bessen, meer tannine.
• Pinot Noir: licht en fris, rode bessen.

Koop van elke kleur twee flessen van verschillende druiven en proef ze naast elkaar. Het verschil tussen een Sauvignon Blanc en een Chardonnay proef je in één slok. Zo bouw je in een paar weken een referentiekader op. Dat heb je de rest van je leven bij je.

Stap 4: leer het etiket lezen

Een etiket vertelt je vier dingen: het land, de streek of de druif, het jaartal en het alcoholpercentage. Franse en Italiaanse wijnen noemen vaak alleen de streek. Op een fles Chablis staat zelden Chardonnay, op een Chianti zelden Sangiovese; de druif hoort dan bij de streek. Wijnen uit Chili, Zuid-Afrika of Australië zetten de druif juist groot op het etiket.

Het jaartal zegt iets over de leeftijd van de wijn en of hij nu op zijn best is. Daar schreef ik eerder dit artikel over het jaartal op het etiket. Met stap 3 en 4 samen sta je al heel anders bij het rek: je herkent de druif en je weet ongeveer wat je gaat proeven.

Stap 5: proef je wijn naast eten

Dit is de stap waar het leuk wordt en waar je het snelst vooruitgaat. Kook iets simpels en open twee flessen: één fris en zuur, één rond en zacht. Proef om en om, met een hap ertussen. Je merkt meteen welke wijn het gerecht optilt en welke plat valt.

Een paar basisregels helpen je op weg. Zuur bij vet: een frisse witte bij een romige pasta. Tannine bij eiwit: een stevige rode bij een biefstuk. Zoet bij pittig. Meer daarover lees je in Wijn en spijs combineren. Vanaf nu kies je aan tafel met een reden.

Stap 6: kies één bron en houd vol

Maar ik ben ook eerlijk: met de stappen hierboven kom je een heel eind. Toch is dit de stap waar het bij veel mensen stokt. Op YouTube, in boeken en op blogs staat alles, in losse stukjes. Je leest over Bourgogne, kijkt een video over tannine, doet een proeverij. Drie weken later is het weg, omdat het nergens aan vastzat.

Wat blijft hangen is een vaste opbouw: van druif tot fles, de druivenrassen, hoe wijn wordt gemaakt, waar hij vandaan komt, proeven met structuur en dan de praktijk in de winkel.

Dat is precies de opbouw van de online wijncursus Wijnvignet SDEN 1: zes modules, tien lessen met ruim dertig korte video's, een proefschema, oefentoetsen en een oefenexamen. Je volgt hem in je eigen tempo, met je eigen wijn, voor €99. Wil je ook een landelijk erkend diploma, dan doe je daarna het officiële SDEN 1-examen online voor €15. Vrijwel al mijn cursisten slagen daarvoor; dat zie ik al ruim veertien jaar.

Wil je eerst kleiner beginnen? Dan is Proeven als een Pro de eerste hap: een korte online cursus waarin je in vijf stappen leert proeven, met twintig korte video's en drie proefopdrachten met je eigen wijn, voor €19,95. Daarna stap je door naar SDEN 1.

Heb je de basis al in de vingers? Ken je de zes druiven, lees je een etiket zonder moeite en wil je nu de diepte in: klimaat en bodem, mousserende en versterkte wijn, de wijnstreken van de wereld en wijn bij eten? Dan is de Wijnoorkonde SDEN 2 jouw startpunt: tien modules met ruim vijftig video's en tien oefentoetsen, voor €149. Het officiële SDEN 2-examen doe je daarna op locatie.

"Het wijndrinken is voorgoed veranderd. Een nieuwe, boeiende wereld is opengegaan."
Marij Zegers

Hoe lang duurt het voordat je wijn snapt?

Korter dan je denkt. De eerste week merk je al verschil, omdat je anders proeft. Na een maand herken je de zes druiven en lees je een etiket. SDEN 1 rond je af in een paar avonden tot een paar weken, afhankelijk van je tempo. Wat je daarna hebt, houd je: bij elke fles die je opent, oefen je vanzelf verder.

Veelgestelde vragen over beginnen met wijn

Kan ik wijn leren zonder cursus?

Ja. Met de zes stappen hierboven, een paar flessen en een schriftje kom je een heel eind. Een cursus geeft je de opbouw en het proefschema, zodat het blijft hangen en je precies weet wanneer je klaar bent voor het examen.

Welke wijncursus past bij een beginner?

SDEN 1, het Wijnvignet, is het officiële instapniveau in Nederland. Je start zonder voorkennis en eindigt met een erkend diploma als je het examen doet. Wil je eerst alleen leren proeven, dan is Proeven als een Pro (€19,95) de kleinste stap. Heb je al basiskennis van wijn, dan start je bij de Wijnoorkonde SDEN 2 (€149).

Moet ik dure wijn kopen om te leren?

De fles die je toch al open had is genoeg. Om druiven te vergelijken volstaan flessen van zes tot tien euro; het verschil tussen een Merlot en een Cabernet Sauvignon proef je daar net zo goed in.

Wat kost het om wijn te leren?

Zes flessen om mee te oefenen. Wil je een cursus, dan betaal je €19,95 voor Proeven als een Pro of €99 voor SDEN 1, plus €15 examengeld als je het diploma wilt. Alle prijzen staan op een rij in Wat kost een online wijncursus?.

Pak vanavond die ene fles

Doe stap 1 vanavond, met de fles die je toch al open had. Wil je meteen de hele opbouw, kijk dan welke online wijncursus bij je past of start direct met Wijnvignet SDEN 1. Liever eerst iets gratis? Het e-book met de 25 meest gestelde wijnvragen staat voor je klaar.

Mijn motto: Wijn wordt lekkerder als je er meer van weet.

Cheers, Jeroen 🍷